SPEKTAKL "TRAGEDIA JANA"

Reżyseria: Waldemar Raźniak
Choreografia: Liwia Bargieł
Muzyka: Tomasz Krzyżanowski
Kostiumy: Emil Wysocki
Asystent reżysera: Wiktor Moraczewski
Światło: Tomasz Krukowski
Dźwięk: Marcin Dobijański, Paweł Odorowicz
Obsada: Janusz Adam Biedrzycki, Joanna Chmielecka, Paweł Głowaty, Joanna Jaworska-Maciaszek, Sara Kozłowska, Michał Jóźwik, Majka Justyna, Małgorzata Lipczyńska, Anna Maszewska, Wiktor Moraczewski, Ewa Otomańska, Tomasz Rodowicz, Elina Toneva
Film: HOLLYBABA
Z języka polskiego przełożył Walery Szewczuk, adaptacja sceniczna przekładu Niny Bichuya.
Premiera: 17 listopada 2018, Art_Inkubator w Fabryce Sztuki w Łodzi

Opis

Spektakl opowiada biblijną historię Jana Chrzciciela podejmującego walkę z trawiącymi świat grzechami rozpusty, pychy, tchórzostwa i pazerności. Jan popada w konflikt z prowadzącym hulaszcze życie Herodem, który przywłaszczył sobie żonę własnego brata. Kluczowym elementem intrygi jest mityczny taniec córki Herodyjady (popularnie zwanej Salome), wskutek którego niepokorny święty pozbawiony zostaje głowy. Jednak u Gawatowica – niczym w średniowiecznym misterium – zło zostaje potępione, a winni niesprawiedliwości – ukarani. W historii teatru europejskiego niewiele jest tekstów i dokumentów pochodzących z XVII wieku. Unikatowym wzorcem, który był prezentowany ówcześnie na Wschodzie poprzez działalność teatru polskiego w czasach Rzeczypospolitej, jest wczesnobarokowy tekst Jakuba Gawatowicza. Tragedia albo wizerunk Śmierci Przeświętego Jana Chrzciciela Przesłańca Bożego został napisany w 1619 roku na jarmark świętojański w Kamionce Strumiłowej (dziś: Kamionka Buska w województwie lwowskim, na Ukrainie). Całość odgrywana niegdyś przez uczniów kolegium jezuickiego z jednej strony zawiera elementy farsy i groteski, z drugiej boskiego lęku i grozy (mysterium tremendum). Żywy i dynamiczny język Gawatowica nie ustępuje mistrzom renesansowej literatury polskiej – Janowi Kochanowskiemu i Mikołajowi Rejowi. Jest to jeden z niewielu wydrukowanych wtedy tekstów, a wplecione między akty tragedii intermedia ukraińskie, które zostały zapisane alfabetem łacińskim, uważane są także za jedne z pierwszych i najważniejszych świadectw dawnego teatru ukraińskiego. Wizerunek... to unikatowy tekst o treści syntetycznej: religijnej i świeckiej, tragicznej i komicznej, autorskiej i ludowej. Jest to również świadectwo wielojęzyczności i wielokulturowości Rzeczypospolitej, otwartości teatru na potrzeby widza, a także dowód na relacje międzyetniczne w dziedzinie ówczesnej sztuki teatralnej. Teatr CHOREA od lat eksperymentujący z pieśniami, obrzędami i starymi tekstami kultury podjął się, wraz z reżyserem Waldemarem Raźniakiem i choreografką Liwią Bargieł, wyzwania przywrócenia tego tekstu polskiemu teatrowi. Spektakl, mimo że oparty jest na starym, wczesnobarokowym tekście, w swojej formie jest bardzo nowoczesny i dynamiczny. W XVII wieku w jednym spektaklu, w dwóch różnych językach opowiadano i o Bogu i o człowieku, o śmierci, ofierze, duszy i jej pokusach, a tematy te łączyły wtedy różnych słuchaczy na jarmarku w małej Kamionce. Zabawy jarmarczne, obrzędy i rytuały świąteczne o skomplikowanych korzeniach pogańsko-chrześcijańskich organizowały i nadal organizują rytm funkcjonowania każdej społeczności oraz nadają im sens. Teraz – czterysta lat później, w innym czasie i w innych warunkach – zespół CHOREI powtarza to doświadczenie poprzez współczesną inscenizację dawnego tekstu. Właściwie, nie powtarza, lecz po czterystu latach milczenia na nowo wskrzesza. CHOREA, poprzez prezentację spektaklu Tragedia Jana, chce przypomnieć wspólne korzenie teatru europejskiego – polskiego i ukraińskiego. Spektakl Tragedia Jana został: - zwycięzcą 27 edycji festiwalu Alternatywne Spotkania Teatralne KLAMRA 2019 w Toruniu; - zakwalifikowany do programu „Teatr Polska 2019”, organizowanym przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego; - laureatem Konkursu na Najlepszy Spektakl Teatru Niezależnego „The Best Off”; - wyróżniony przez krytyków teatralnych jako jeden z najlepszych spektakli off-owych sezonu 2018/2019, w ankiecie wrześniowego numeru Miesięcznika „Teatr”. Spektakl otrzymał Złotą Maskę za najlepsze wydarzenie teatralne na scenie off-owej w łódzkim sezonie teatralnym 2018/2019 i znalazł się na 3 miejscu w rankingu 10 najlepszych spektakli sezonu teatralnego 2018/2019 oraz został doceniony za choreografię autorstwa Liwii Bargieł, w „Subiektywnym Alfabecie Teatralnym 2019” autorstwa Arama Sterna, w Miesięczniku „Menażeria”, Stowarzyszenia Kulturalno-Artystycznego „Megafon”. Spektakl brał również udział w V edycji Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa”.